december 2017

CULTUUR: Hoe onartistiek het ook mag lijken voor vele ‘cultuurliefhebbers’, het fundament van onze menselijke cultuur is de absolute vereiste om de primordiale agressie die heerst tussen individuen te blokkeren of om te buigen zodat de paring, het zorgen voor nakomelingschap en de vorming van sociale groepen een kans krijgen (d.w.z. activiteiten waarbij individuen mekaars nabijheid moeten verdragen).

Wat is dan de definitie van cultuur? Cultuur is een verzameling normen en waarden die leden van een bepaalde gemeenschap toelaten zo efficiënt mogelijk samen te leven en te werken. Met normen en waarden bedoelen we al de regels, afspraken, rites, dogma’s, taboes en vooral rituelen die elk lid van onze gemeenschap moet leren gehoorzamen om zo vreedzaam mogelijk in die gemeenschap te functioneren. Denk aan de moeite die ouders zich getroosten om hun peuters“goede manieren” te leren.

De meeste rituelen zijn begroetingsrituelen en baltsrituelen, bedoeld voor situaties waarin individuen mekaar op vreedzame wijze dicht moeten naderen.

Groeten, lachen, een maaltijd delen, preutsheid, de hoofdknik, het handen schudden, het heupwiegen, het knielen, het decolleté, het maquilleren van wimpers zijn voorbeelden van door het instinct gecreëerde en door de cultuur gemodelleerde agressieremmende handelingen. Het wijfje, de communicator bij uitstek, speelt hierin meestal de hoofdrol.

Fundamenteel gezien bestaat agressieremmend gedrag hierin dat er tijdens het naderbij komen naar de ander toe signalen van onderdanigheid en van pacificatie worden uitgezonden. Deze signalen nemen bij de andere de angst weg en brengen in vele gevallen (en dikwijls onbewust) een aangenaam gevoel van overwinning teweeg.

Bij de hogere sociale dieren zijn vele agressieremmende mechanismen van een zulkdanige cerebrale verfijning dat men een fundamenteel verschil maakt tussen de instinctieve ‘dierlijke’ rituelen en de menselijke, culturele rituelen. Puur instinctief gedrag gaat hier over in zelfbewuste cultuur. Voor meer inzichten kan men het baanbrekend werk van Konrad Lorenz raadplegen (bv. ‘Agressie bij mens en dier’)

MULTICULTURALITEIT: Dit inzicht laat ons toe de absurditeit van een multiculturele maatschappij te onderkennen. Het essentiële punt van cultuur is net dat ze uniformiteit in regels, afspraken, geboden, enzoverder schept zodat de voorwaarden voor agressie tussen leden van een gemeenschap tot een minimum beperkt blijven.

Het enige resultaat van een multiculturele maatschappij is een onfortuinlijke verhoging van de agressie, net zoals het handhaven van twee verschillende verkeersreglementen in dezelfde straat even onvermijdelijk zal leiden tot verhoogde agressie.

De man in de straat heeft dus overschot van gelijk als hij vertwijfeld uitroept: “Ze zijn welkom maar ze moeten zich wel integreren”. Met integreren bedoelt hij hier duidelijk: zich aanpassen aan onze cultuur.

Vele mensen verwarren blijkbaar multiculturaliteit met multi-etniciteit. Multi-etniciteit is een welkome verrijking van de gemeenschap.